Lojistik 4.0

Aradaki fark teknolojide değil, kontrol mantığında yatmaktadır. Geleneksel olarak kontrol edilen bir sistemde, merkezi bir sistem işlemleri önceden tanımlar; sapmalar ise sonradan düzeltilir. Lojistik 4.0’da ise kararlar, verilerin üretildiği yerde alınır:

• Son tarih yerine gerçek zamanlı: Stok seviyeleri ve sipariş durumları, yalnızca manuel onaydan sonra değil, devamlı olarak mevcut durumdadır.
• Merkezi olmayan karar alma: Bir araç kendi rotasını seçer; yazılım, mevcut kapasite kullanımına göre siparişleri tahsis eder.
• Uçtan uca bağlantı: Depo yönetimi, nakliye kontrolü ve tesis teknolojisi, hepsi aynı verilere erişir.
• Kademeli ölçeklenebilirlik: Kapasite, tesis yenilemeleriyle değil, araç veya iş istasyonlarının eklenmesiyle artar.

Bu, önceden planlanmış işlemleri devamlı olarak kendini ayarlayan bir sisteme dönüştürür. Malzeme akışı artık sabit bir plana değil, mevcut sipariş durumuna göre ilerler. Bu durum günümüzde özellikle önemlidir: Bu yaklaşım, vasıflı işçi eksikliğini hafifletir, operasyonlarda esnek ölçeklendirmeyi basitleştirir ve siparişlerdeki beklenmedik keskin dalgalanmaları bile güvenilir bir şekilde telafi eder.

Malların ve insanların birbirleriyle nasıl etkileşime girdiği, depolama tesisi yerleşim düzenini, yatırım gereksinimlerini ve esneklik düzeyini belirler. İki ilke birbiriyle çelişmektedir ve aradaki fark esas olarak altyapıda yatmaktadır: "Malların Kişiye Gelmesi" yaklaşımı, planlı bir tesis gerektirir ve karşılığında yüksek ve tutarlı bir iş hacmi sağlar. "Robotların Mallara Ulaşması" yaklaşımı ise kalıcı olarak kurulmuş bir teknoloji gerektirmez ve araç sayısına göre ölçeklenebilir.

Mal-Kişiye: mallar kişiye gelir

"Mal-İnsana" (G2P) ilkesinde, malın yanına doğru hareket eden kişi değil, malın kişinin yanına doğru hareket etmesidir. İstifleme vinçleri, mekik sistemleri veya taşıma araçları, konteynerleri ve tepsileri sabit bir toplama istasyonuna getirir; çalışan gerekli ürünleri alır ve yük taşıyıcı depolama tesisine geri döner.

Bunun avantajı, manuel depolama tesislerinde toplama süresinin en büyük kısmını oluşturan yürüme mesafelerinin ortadan kaldırılmasıdır. Bu, önceden boyutlandırılması gereken kalıcı bir sistem gerektirir. Bir robot hücresi, insan yerine iş istasyonunu devralırsa, buna Mal-Robota (G2R) denir.

Robots-to-Goods: robot, mallara gider

Robots-to-Goods (R2G) ise bu prensibi tersine çevirir: Mobil robotlar depo koridorlarında kendi başlarına gezinir ve ürünleri doğrudan raftan alır. Bu , bir kol ve tutucu sistemi ile donatılmış mobil robotlar olan mobil manipülatörler sayesinde mümkün olur.

Raf veya mekik teknolojisinin kurulmasına gerek olmadığı için sistemler, mevcut bir depolama tesisi içine kademeli olarak entegre edilebilir ; kapasite , büyük çaplı bir yenilemeyle değil, araçların eklenmesiyle artırılır.

Lojistik 4.0 tek bir ürün değil, çok sayıda düzeyin birbiriyle etkileşimidir. Her durumda en önemli olan, fonksiyonun kendisi değil, fonksiyonun sağladığı veridir:

• Mobil Robotik: Otonom mobil robotlar ve sürücüsüz taşıma sistemleri, malzeme nakliyesini gerçekleştirir. Lojistik 4.0 için, bu sistemlerin bıraktığı veri izi de en az işlevleri kadar önemlidir; her araç konumunu, sipariş durumunu ve kullanım oranını bildirir.
• Tanımlama: Barkodlar, Data Matrix kodları ve RFID, fiziksel yük taşıyıcısını veri kaydına bağlar. Bu ilişki olmadan, herhangi bir gerçek zamanlı analiz eksik kalır.
• Ağa Bağlı Komponentler: Sensörler ve aktüatörler, IO-Link gibi arayüzler aracılığıyla durum verilerini üst düzey sistemlere bildirir ve bu sayede sapmalar, sistemin durmasına yol açmadan önce görünür hale gelir.
• Yazılım Düzeyi: Depo yönetim sistemleri, nakliye kontrol sistemleri ve ERP sistemleri, tanımlanmış arayüzler aracılığıyla sipariş ve envanter verilerini paylaşır.
• Açık standartlar: VDA 5050 gibi tedarikçiden bağımsız arayüzler, araçları kontrol yazılımından bağımsız hale getirir ve farklı türden araçların bir arada kullanılmasını sağlar.

Lojistik 4.0’ın sağladığı faydalar, tek tek adımların ortadan kaldırılmasından ziyade, genel sistemin esnekliklerinden kaynaklanmaktadır.

Fırsatlar

• Şeffaflık: Stok seviyeleri, kapasite kullanımı ve siparişlerin ilerleme durumu, yalnızca vardiyanın bitiminden sonra değil, herhangi bir zamanda görülebilir.
• Hata toleransı: Bir komponent arızalanırsa, başka bir araç siparişi devralır veya yazılım alternatif bir rota seçer. Oysa rijit bir şekilde birbirine bağlı sistemlerde, tüm hat durma noktasına gelir.
• Uyarlanabilirlik: Mevsimsel yoğunluklar ve değişen sipariş yapıları, sistemi yeniden yapılandırmaya gerek kalmadan yapabilmek mümkün.
• Azalan İş Yükü: Tekrarlanan nakliye ve yürüme rotaları ortadan kalkar; bu, vasıflı işçi eksikliği göz önüne alındığında ağırlık kazanan bir argümandır.

Zorluklar

• Veri kalitesi: Gerçek zamanlı verilere dayalı olarak çalışan bir sistem, temelindeki envanter yönetiminin kalitesi kadar iyidir.
• Arayüzler: Açık arayüzleri olmayan, birbirinden kopuk eski sistemler, uygulamada en yaygın engeldir.
• Yatırım Planlaması: Faydalar genellikle birden fazla komponent bir arada çalıştığında ortaya çıkar, ancak maliyetler hemen ortaya çıkar.
• Beceri: Taşıma görevleri, izleme ve sorun giderme görevlerine dönüşür; bu da gereklilikleri ve rolleri değiştirir.
• BT Güvenliği: Bağlantılı araçlar ve sistemler saldırı yüzeyini genişletir ve operasyonun BT güvenlik stratejisine dahil edilmelidir.